عودلاجان بعد از این روزها

عودلاجان بعد از این روزها
چند سالی بود به بازار بزرگ نرفته بودم. چند روز پیش برای اینکه قدمی برای بهتر شدن حالم بردارم، همراه دوستم راهی بازار تهران شدیم.
شلوغ بود، اما نه آن شلوغی قدیم. بیشتر جمعیت دستفروش‌ها بودند و معدود آدم‌هایی که خرید می‌کردند؛ لباس خانگی، بافت دست دوم، عینک و چیزهایی که همه جا پیدا می‌شود و قیمتش هم همان است. وقتی وارد کوچه‌ها شدیم، مغازه‌دارها نشسته بودند. خبری نبود. سکوتی که زیر پوست شلوغی پنهان شده بود.
خواستم قهوه بخرم، اما گفتم ولش کن، در محله خودمان هم هست. فقط یک دستگیره و یک توری پنجره خریدم. فروشنده توری مردی میانسال و دستفروش بود که تلاش می‌کرد گفتگو را به سمت دیگری ببرد؛ خودم را کنترل کردم، چون می‌دانستم پر از خشم و فشار درونی‌ام.
هیچ چیز دیگری چشمم را نمی‌گرفت. من همیشه به عشق عودلاجان می‌رفتم بازار؛ آن فضا برایم حال‌وهوایی داشت، روحی داشت.
بعد از پیاده‌روی طولانی، وارد سالن طاق‌دار بازار شدم. دسته‌دسته مأمور با اسلحه ایستاده بودند. بازار دیگر آن بازار سابق نبود؛ چند مغازه بی‌روح صنایع دستی و وسایل سنتی باز بودند، اما فضای زندگی و رفت‌وآمد گذشته در آن دیده نمی‌شد. وسط گذر مردم نیز لوله‌های قطور پولیکا، سیمان و گچ خیس از آب ریخته بود؛ گویی بخشی از فضا نیمه‌کاره و در حال تغییر مانده است.
برگشتیم.
نمی‌شود انکار کرد که شرایط عادی نیست. مغازه‌ها، خیابان‌ها و بوستان‌ها به حالت پیشین بازنگشته‌اند. هزاران نفر آسیب دیده یا جان باخته‌اند و چنین تجربه‌ای را نمی‌توان در مدت کوتاهی فراموش کرد.
سوگواری زمان می‌برد. گذر از سوگ نیز زمان می‌خواهد.
من هر روز تلاش می‌کنم با خودم مهربان باشم تا سلامتی‌ام را دوباره بسازم. در این روزها بیشتر از همیشه حس می‌کنم فشار روانی و نشانه‌های روان‌تنی را تجربه می‌کنم. اتفاق‌های جامعه و فشارهای زندگی مرا بی‌رمق کرده، اما آگاهانه روی ترمیم خودم کار می‌کنم.
در این شلوغی، بی‌پولی، بیکاری، گرانی و بیماری، شاید فعلاً تنها کاری که از دستمان برمی‌آید این باشد: امید.و مهربانی.

یادداشتها

درباره محله تاریخی عودلاجان
عودلاجان (Oudlajan) یکی از قدیمی‌ترین و مهم‌ترین محله‌های تاریخی تهران است که در بافت مرکزی شهر و در محدوده بازار بزرگ قرار دارد. این محله در دوره قاجار از محله‌های پرجمعیت، اقتصادی و فرهنگی تهران محسوب می‌شد و نقش مهمی در شکل‌گیری ساختار شهری پایتخت ایفا کرده است.
در گذشته عودلاجان شامل خانه‌های مسکونی اعیانی و سنتی، تیمچه‌ها، کاروانسراها، گذرهای باریک و مراکز فعالیت پیشه‌وران بوده است. همچنین به دلیل سکونت اقوام و مذاهب مختلف، از جمله یهودیان و خانواده‌های تجار، از تنوع اجتماعی و فرهنگی قابل توجهی برخوردار بوده است.
بر اساس پژوهش‌های تاریخی، نام عودلاجان از زبان تاتی گرفته شده و به معنای «محل تقسیم یا توزیع آب» است؛ اشاره‌ای به کارکرد جغرافیایی منطقه در گذشته که محل عبور و انشعاب نهرهای آب شهری بوده است.
با گسترش شهر تهران در دوره پهلوی و سپس توسعه‌های شهری پس از آن، بخش زیادی از کاربری مسکونی این محله تغییر کرد و جمعیت قدیمی آن به نقاط دیگر شهر مهاجرت کردند. امروز عودلاجان بخشی از بافت تاریخی اطراف بازار تهران محسوب می‌شود و بیشتر کاربری تجاری، فروش صنایع دستی و فعالیت‌های مرتبط با گردشگری شهری دارد، هرچند هنوز نشانه‌هایی از معماری و ساختار تاریخی آن در برخی گذرها باقی مانده است.

مریم سلیمانی