هانا آرنت (۱۹۰۶–۱۹۷۵) فیلسوف و نظریهپرداز سیاسی آلمانی–یهودی بود که بهسبب تحلیلهایش درباره توتالیتاریسم، قدرت، مسئولیت فردی و شر شناخته میشود. تجربه زیستهی او از تبعید، نازیسم و دادگاه آیشمن، نگاهش را به یکی از دقیقترین نقدهای اخلاقی قرن بیستم بدل کرد.
ابتذالِ شر از نگاه هانا آرنت یعنی اینکه خطرناکترین شکلِ شر، نه از هیولاها، بلکه از نِیَندیشیدن زاده میشود. بهنظر او، بدترین کژاندیشی آنجاست که انسان فکر کردن را تعطیل میکند و قضاوت اخلاقیاش را به «دستور»، «قانون» یا «وظیفه» میسپارد. شرّ، در این وضعیت، چهرهای عادی و روزمره پیدا میکند؛ بیفریاد، بینفرتِ آشکار، اما ویرانگر. آرنت هشدار میدهد که ناتوانی یا امتناع از اندیشیدن، نه بیگناهی، که مسئولیتی خطرناک است؛ جایی که انسان، با کلیشهها و اطاعت، به ابزارِ شر تبدیل میشود.
مریم سلیمانی