هوش مصنوعی و آیندهای که برای همه یکسان نیست
مقالهای از راس اندرسن در مجله آتلانتیک، با عنوان «در عصر هوش مصنوعی با پول خود چه باید بکنید؟»، به آینده اقتصاد، سرمایهگذاری، بازنشستگی و امنیت مالی انسان در جهانی میپردازد که هوش مصنوعی ممکن است ساختارهای آن را دگرگون کند.
نویسنده چند سناریو را پیش روی ما میگذارد؛ از جهانی سرشار از رفاه و فراوانی، که در آن ماشینهای هوشمند بسیاری از نیازهای انسان را برطرف میکنند، تا آیندهای همراه با بیکاری، نابرابری اقتصادی و حتی خطرهای بزرگتر.
اما به نظرم در کنار تمام این پیشبینیها، باید پرسش دیگری را هم مطرح کرد: آیا آیندهای که برای جهان پیشرفته تصور میکنیم، برای همه کشورها به یک شکل اتفاق خواهد افتاد؟
پیشرفت هوش مصنوعی میتواند کشورهای پیشرفته را باز هم جلوتر ببرد. این کشورها از زیرساخت، سرمایه، نیروی متخصص و توانایی بیشتری برای تولید و بهکارگیری فناوریهای تازه برخوردارند. در مقابل، کشورهایی که همین امروز هم از نظر اقتصادی و فناورانه فاصله زیادی با جهان پیشرفته دارند، ممکن است بیش از گذشته عقب بمانند. شاید شکاف میان کشورها با هر موج تازه فناوری عمیقتر شود.
این نگرانی بیپایه نیست. گزارشهای بینالمللی نشان میدهند که تولید و سرمایهگذاری در حوزه هوش مصنوعی بهشدت در کشورهای پردرآمد متمرکز است. بنابراین، بهرهمندی از دستاوردهای این فناوری نیز ممکن است بهطور نابرابر میان کشورها توزیع شود.
ما در ایران هنوز با بسیاری از مشکلات اقتصادی و زیرساختی دستوپنجه نرم میکنیم. بنابراین ممکن است برخی از تغییراتی که امروز درباره آینده کار، بازنشستگی و اقتصاد در کشورهای پیشرفته پیشبینی میشود، برای ما دیرتر اتفاق بیفتد یا شکل متفاوتی داشته باشد. بااینحال، عقبماندن از تولید و توسعه فناوری به معنای مصون ماندن از پیامدهای آن نیست.
البته نمیتوان آینده را از پیش تعیینشده دانست. شاید روزی ما هم بتوانیم به جایگاهی نزدیکتر به کشورهای برخوردار از رفاه و پیشرفت برسیم و از فرصتهای این تحول سهم بیشتری داشته باشیم.
پیشرفت فناوری بهتنهایی تضمینکننده پیشرفت جوامع نیست. آنچه اهمیت دارد، توانایی کشورها در تبدیل این پیشرفت به رفاه عمومی، فرصتهای برابر و بهبود کیفیت زندگی مردم است.
شاید پرسش اصلی این نباشد که هوش مصنوعی تا کجا پیش خواهد رفت؛ بلکه این باشد که انسانها و جوامع مختلف تا چه اندازه میتوانند همراه با آن پیش بروند.
مریم سلیمانی
منبع و برای مطالعه بیشتر:
راس اندرسن، «در عصر هوش مصنوعی با پول خود چه باید بکنید؟» (What Should You Do With Your Money in the Age of AI?)، مجله The Atlantic، ۲۸ اکتبر ۲۰۲۶.