پژوهش دربارهٔ مقاله «Genocide» (۱۹۷۱)
نویسنده و موقعیت تاریخی
Anthony Mascarenhas روزنامهنگار پاکستانی بود که در سال ۱۹۷۱، در جریان بحران پاکستان شرقی (بنگلادش کنونی)، بهعنوان خبرنگار همراه هیئتی رسانهای با ارتش پاکستان به منطقه رفت. آنچه او در شهرها و روستاها دید—کشتار غیرنظامیان، سرکوب گسترده و فضای رعب—با روایت رسمی حکومت همخوان نبود.
انتشار گزارش
پس از بازگشت، ماسکارنهس تصمیم گرفت مشاهداتش را خارج از پاکستان منتشر کند. او به بریتانیا رفت و گزارش خود با عنوان «Genocide» را در ۱۳ ژوئن ۱۹۷۱ در
The Sunday Times
منتشر کرد. این گزارش از نخستین روایتهای مفصل در رسانههای غربی بود که واژهٔ «نسلکشی» را برای توصیف آن رویدادها بهکار برد و توجه افکار عمومی بینالمللی را جلب کرد.
اهمیت و بازتاب
گزارش او روایت رسمی حکومت پاکستان را به چالش کشید.
در سطح جهانی، بحث دربارهٔ ابعاد خشونتها را تشدید کرد.
بعدها، در مطالعات مربوط به جنگ ۱۹۷۱ بنگلادش، از این مقاله بهعنوان یکی از نقاط عطف رسانهای یاد شد.
جملهٔ معروف
روزنامهنگار پاکستانی که نسلکشی و سرکوب وحشیانه را از نزدیک دید، چنان شوکه و وحشتزده شده بود که بعدها گفت:
«اگر نتوانم داستان آنچه را که دیدهام بنویسم، دیگر هرگز نخواهم توانست کلمهای بنویسم.»
(نقش نوشتن و نویسنده و ثبت تاریخ)
اهمیت «Genocide» فقط در افشاگری سیاسی نیست؛ در نشاندادن نقش وجدانِ نویسنده است. ماسکارنهس از جایگاه خبرنگاری وابسته به روایت رسمی حرکت کرد و به صدای متفاوتی بدل شد. این تغییر، نمونهای از لحظهای است که نوشتن از «شغل» به «مسئولیت اخلاقی» تبدیل میشود.
گزارشهای خبرنگاران و خبرگزاریها گاه توانستهاند موجی جهانی ایجاد کنند و به پایان یا کاهش سرکوبها کمک کنند.
اما پایاندادن به سرکوبگران، همیشه به ارادهٔ قدرتهای دیگر و منافع سیاسی آنان گره خورده است.
و تاریخ، در شکلهای متفاوت، بارها تکرار شده است. رسانه میتواند حقیقت را آشکار کند، اما تصمیم برای توقف خشونت، اغلب در دست سیاست است.و سیاست، همیشه با اخلاق هممسیر نیست.
مریم سلیمانی
منابع
Anthony Mascarenhas — مدخل زندگینامه در Wikipedia (English)
The Sunday Times — آرشیو و تاریخچه انتشار گزارش «Genocide» (۱۳ ژوئن ۱۹۷۱)